Mae gan Treftadaeth Ymlaen ffocws eang. Mae’r broses ar agor i sefydliadau sy’n gweithio ym mhob maes o’r sector treftadaeth, gydag incwm anghyfyngedig o lai na £1m.

Bydd sefydliadau cymwys yn cynnwys:

• Amgueddfeydd – amgueddfeydd annibynnol ac achrededig ledled Cymru, llawer ohonynt yn cael eu harwain gan wirfoddolwyr ac yn gwasanaethu cymunedau gwledig neu ôl-ddiwydiannol.
• Orielau – lleoliadau celfyddydau gweledol sy’n gofalu am, ac yn arddangos casgliadau o arwyddocâd hanesyddol a chyfoes.
• Adeiladau hanesyddol sy’n lleoliadau perfformio – adeiladau pensaernïol a hanesyddol arwyddocaol sydd wedi’u haddasu fel mannau diwylliannol.
• Adeiladau hanesyddol a safleoedd sy’n darparu adnodd cymunedol – mae’r rhain yn cynnwys hen adeiladau diwydiannol neu ddinesig sydd bellach yn cael eu defnyddio er budd cymunedol, gan ddarparu lleoliad ar gyfer gweithgareddau a gwasanaethau sy’n cael eu gwerthfawrogi’n fawr.
• Sefydliadau sy’n gweithio i ennyn diddordeb pobl â threftadaeth yn ei holl ffurfiau, er enghraifft, y rhai sy’n ceisio gwarchod a meithrin bywyd gwyllt a natur neu grwpiau sy’n gweithio i warchod a rhannu treftadaeth anffisegol, gan gynnwys iaith, hanes llafar, traddodiadau, crefftau a cherddoriaeth.

These organisations are all united in their vital role to safeguard Wales’s rich and distinctive heritage — both tangible and intangible — and their need for strengthened organisational resilience to continue their work.

Mae’r sefydliadau hyn i gyd yn unedig yn eu rôl hanfodol i ddiogelu treftadaeth gyfoethog a nodedig Cymru — diriaethol ac anniriaethol — a’u hangen am gryfhau gwytnwch sefydliadol i barhau â’u gwaith.

Ymgynghoriad

Cyn gwneud cais, mae’n ofynnol i sefydliadau sydd â diddordeb gynnal cyfarfod ymgynghori byr gyda C&B Cymru i archwilio anghenion cymorth a phenderfynu ar addasrwydd ar gyfer Treftadaeth Ymlaen.

Proses 4 Cam 

Cam 1: Proses Ymgeisio

Os bydd C&B Cymru yn ystyried bod y sefydliad yn gymwys i gael cefnogaeth, anfonir ffurflen gais drwy e-bost. Rhaid cyflwyno hon i’r Rheolwr Prosiect a neilltuwyd erbyn dydd Gwener 30 Ionawr 2026 fan bellaf.

Cam 2: Asesu

Bydd y Rheolwr Prosiect yn cynnal cyfweliad diagnostig gyda phob sefydliad llwyddiannus i ddeall eu cryfderau a’u meysydd i’w datblygu ar draws swyddogaethau allweddol. Bydd yr asesiad hwn yn cael ei ddefnyddio i gyd-greu cynllun gweithredu wedi’i deilwra ar gyfer pob sefydliad.

Cam 3: Darparu Cymorth

Efallai y bydd angen cefnogaeth un-i-un dwys ar rai sefydliadau; gall eraill elwa mwy o weithdai wedi’u hwyluso. Gallai meysydd cymorth gynnwys:

Sgiliau Busnes Craidd:

• Cyrsiau hyfforddi sy’n cwmpasu ystod eang o sgiliau busnes, dan arweiniad arbenigwyr o’n rhwydwaith, gan gynnwys marchnata, ymgysylltu digidol, ymgysylltu â grwpiau sydd wedi’u tangynrychioli a strategaeth.
• Bydd Banc Sgiliau yn paru arbenigedd arbenigol rheolwyr busnes ag anghenion sefydliadau. Mewn lleoliad tymor byr, rhan-amser, mae’r cynghorwyr yn trosglwyddo eu sgiliau mewn meysydd fel cynllunio busnes, marchnata neu gyllid.
• Bydd Banc Mentor yn paru uwch swyddogion gweithredol busnes ag uwch staff treftadaeth i annog eu datblygiad personol a phroffesiynol.

Codi Arian a Chynhyrchu Incwm:

• Cyrsiau hyfforddi sy’n cwmpasu pynciau gan gynnwys strategaeth, nawdd, ymddiriedolaethau a sefydliadau, gweithgaredd rhoi a masnachu unigol (e.e. caffi, neu gynnig manwerthu).
• Bydd mentora codi arian yn cael ei gyflwyno gan godwyr arian profiadol, proffesiynol.

Cryfhau Llywodraethiant

• Ar Fwrdd, cwrs hyfforddi wedi’i anelu at Ymddiriedolwyr ac uwch staff sy’n gyfrifol am adrodd i Fwrdd. Mae’n darparu ymagwedd ffocws at lywodraethiant da, gan archwilio beth sy’n wirioneddol yn gwneud Bwrdd effeithiol.
• Bydd Banc y Bwrdd yn gosod rheolwyr busnes sydd â sgiliau arbenigol ar Fyrddau sefydliadau treftadaeth i gynorthwyo eu hiechyd a’u cynaliadwyedd.
• Bydd Amrywiaeth mewn Llywodraethiant yn gosod gweithwyr proffesiynol o gefndiroedd sydd wedi’u tangynrychioli ar Fyrddau sefydliadau treftadaeth i ddylanwadu ar wneud penderfyniadau a newid.
• Bydd Gweithwyr Proffesiynol Ifanc ar Fyrddau yn rhoi cyfle i arweinwyr busnes y dyfodol, rhwng 21-35 oed, sicrhau eu rolau Ymddiriedolwr cyntaf ar fyrddau sefydliadau treftadaeth.

Trwy gydol y prosiect, byddwn yn datblygu ac yn cyhoeddi ystod o adnoddau ymarferol, megis astudiaethau achos a thempledi, i’r derbynwyr eu defnyddio.

Cam 4: Dilyniant

Ar ôl cwblhau’r cynllun gweithredu, bydd y derbynnydd yn cyflwyno gwerthusiad byr i fesur llwyddiant cychwynnol y prosiect a nodi unrhyw anghenion sgiliau pellach. Bydd lefel y gofal ôl-weithredol yn dibynnu ar anghenion unigol y sefydliad.

1. Beth mae Treftadaeth Ymlaen yn ei wneud?

Mae Treftadaeth Ymlaen yn cynnig cyngor pwrpasol, cymorth un i un ac offer ymarferol i helpu sefydliadau i gryfhau eu harweinyddiaeth, llywodraethiant, cynllunio ariannol, codi arian a gweithrediadau o ddydd i ddydd.

Mae’r gefnogaeth wedi’i deilwra i bob sefydliad a gall gynnwys:

• Asesiad sefydliadol, sy’n nodi cryfderau a meysydd i’w datblygu.
• Cyngor strategol un-i-un, mynd i’r afael â materion a phryderon penodol a allai fod gennych.
• Mentora a chefnogaeth arbenigol.
• Cyrsiau hyfforddi perthnasol.
• Mynediad i’n pecynnau cymorth a’n canllawiau cynhwysfawr.
• Cyfleoedd i gysylltu â sefydliadau treftadaeth eraill a chael mynediad at arbenigedd busnes.
• Aelodaeth am ddim o A&B Cymru

2. A yw Treftadaeth Ymlaen yn gynllun rhoi grantiau?

Nid yw Heritage Forward yn darparu cyllid grant. Mae’n cynnig arbenigedd a chefnogaeth ymarferol i fynd i’r afael â materion allweddol.

3. Ar gyfer pwy mae Treftadaeth Ymlaen?

Mae Treftadaeth Ymlaen yn agored i sefydliadau sy’n gweithio gydag unrhyw fath o dreftadaeth.  Mae’r sefydliadau cymwys yn cynnwys:

• Amgueddfeydd
• Orielau
• Adeiladau hanesyddol sy’n lleoliadau perfformio
• Adeiladau a safleoedd hanesyddol sy’n darparu adnodd cymunedol
• Sefydliadau sy’n gweithio i ymgysylltu â phobl â threftadaeth ym mhob ffurf

Er mwyn bod yn gymwys i wneud cais, dylai sefydliadau:

• Meddu ar incwm anghyfyngedig blynyddol o dan £1 miliwn o bunnoedd.
• Cael ffocws a chylch gwaith treftadaeth neu ymgysylltu diwylliannol clir.
• Cael y gallu i gymryd rhan lawn yn y broses.

4. Beth yw’r broses ymgeisio?

Mae gan y broses ddau gam:

Cam 1 – Sgwrs gychwynnol. Mae hon yn sgwrs anffurfiol, strwythuredig gyda’r Rheolwr Prosiect. Byddwn yn gofyn cwestiynau sy’n cwmpasu meysydd fel llywodraethiant, cyllid, cynllunio strategol ac ymgysylltu â’r gymuned. Y nod yw deall eich sefydliad a gwirio bod Treftadaeth Ymlaen yn addas i’ch sefydliad.

Cam 2 – Asesu a chynllunio. Gofynnir i sefydliadau a wahoddir i symud ymlaen i gyflwyno cais ffurfiol a chymryd rhan mewn asesiad sefydliadol manylach. Mae’r cam hwn yn hanfodol i sicrhau bod y cymorth a gynigir yn briodol, perthnasol, wedi’i deilwra ac yn ddefnyddiol.

5. Beth yw’r meini prawf dethol?

Mae sefydliadau yn cael eu hasesu ar:

• Pa mor dda maen nhw’n cyd-fynd â nodau Treftadaeth Ymlaen.
• Maint y sefydliad, capasiti a heriau cyfredol.
• Parodrwydd i gymryd rhan mewn gwaith datblygu strategol.
• Ymrwymiad i weithredu ar argymhellion a gwneud newidiadau lle bo angen.

6. Pa mor hir mae’r gefnogaeth yn para?

Mae Treftadaeth Ymlaen yn rhaglen gymorth bwrpasol, felly bydd yr amser yn amrywio, yn dibynnu ar anghenion ac amgylchiadau. Efallai y bydd angen ymyriadau byr, gyda ffocws ar rai sefydliadau, tra bydd eraill yn elwa o fewnbwn a chymorth datblygu tymor hwy.

7. Beth ddisgwylir gan sefydliadau sy’n cymryd rhan?

Disgwylir i sefydliadau sy’n cymryd rhan:

• Ymgysylltu yn agored ac yn onest â’r broses asesu.
• Rhannu gwybodaeth lywodraethiant, strategol ac ariannol berthnasol.
• Ymrwymo i weithredoedd a blaenoriaethau datblygu y cytunwyd arnynt.
• Cymryd rhan lawn mewn mentora, gweithdai a gweithgareddau dysgu cymheiriaid.